Historie; van gezellig clubje naar vereniging.

Een aantal ondernemers en managers uit Leiden liepen al langer rond om de status van hun regelmatige bijeenkomsten, in het kantoor van de directeur van de bekende ijzerhandel Kruijt, om te vormen tot een echte vereniging. De bijeenkomsten waren een vervolg op bijeenkomsten van een zogenaamde Schadecommissie Rijnland. Deze commissie, waarvan Hein Welling en Jan Kruijt deel uitmaakten, was een onderdeel van een landelijke instelling die de liquiditeit van bedrijven en ondernemers controleerde. In een maandelijkse bijeenkomst in Hotel Nieuw Minerva werden de gegevens van zowel succesvolle als minder succesvolle bedrijven aan de aanwezige ondernemers voorgelegd.
Bij Jan Kruijt kwam het idee naar boven om eens per week met meer specifieke Leidse ondernemers bijeen te komen. Hein Welling, directeur van het gelijknamige constructiebedrijf, nam het initiatief en aldus werd op 7 mei 1974 opgericht: de Vereniging Sociėteit Leiden. Bij deze eerste bijeenkomst waren aanwezig: Jan Kruijt, Jan Schreuder, Jan Bannink, Koos Sjardin, Jan van Egmond, Jan Harland, Ad de Krom, Matthieu van Marwijk, Loek Vrijenhoek en Hein Welling. Het voorlopig bestuur werd als volgt samengesteld:

Hein Welling - voorzitter
Jan Kruijt - secretaris
Jan Schreuder - penningmeester

De vereniging was een feit.

Betweenbar
De ontmoetingsplaats voor de leden werd de Betweenbar aan de Middelstegracht, waar Agaath Barends op de verenigingsavond de scepter zwaaide. Zij ontving van ieder aanwezig lid vijf gulden, hiervoor serveerde zij heerlijke slaatjes en balletjes gehakt. Leo van Velzen, firmant van een smederij en elektrabedrijf, Henk de Bolster, directeur van een aannemersbedrijf, en Ad Oudshoorn, directeur van een auto- en garagebedrijf, weten zich dat heel goed te herinneren. In die ruimte werd heel wat afgekaart en gebiljart, uiteraard onder het genot van een glaasje. Het was er altijd gezellig zoals de doelstelling van de vereniging ook was en is. De genoemde heren vertellen verder: "Het was in de periode dat je echt naar de dinsdagavond verlangde, er was een grote homogeniteit." Het gebeurde ook vaak dat na het einde van de  soosavond, 21.00 uur, nog werd doorgegaan in de woning van Henk de Bolster die aan de 'overkant' woonde. Zij namen dan vanuit de Betweenbar de overgebleven schalen met hapjes mee. Het innen van de verschuldigde gelden is ook het vermelden waard. Volgens Hein Welling gebeurde dat als volgt: ''Jan Schreuder hield zijn colbertzak open en liep dan langs de leden, niemand haalde het in zijn hoofd om er geen geld in te stoppen.''

Leden van het eerste uur
Bekende ondernemers waren leden van het eerste uur en velen zijn dat in 1999 nog steeds. Zo zien wij op de presentielijst, die nauwkeurig werd bijgehouden, de volgende namen: Hein Welling, Herman Borst, Koos Sjardin, Jan Bannink, Arie van Pelt, Jan Boers, Douglas Versteegen, Henk de Bolster, Ad Oudshoorn, Leo van Velzen, Jan Kruijt, Jan Schreuder, Dirk Kruijt en Huub Menken. De presentielijst van toen laat inderdaad zien dat niet vaak werd overgeslagen door de leden.

Niet alleen Soosavonden
Ad Oudshoorn herinnert zich heel goed dat naast de Soosavonden ook veel excursies werden  georganiseerd. Zo was er bijvoorbeeld een trip naar Muiden-Volendam om nooit meer te vergeten. Douglas Versteegen zegt hierover: "Het betrof een zeilwedstrijd voor wat betreft de heenweg, het was goed dat er op de terugweg een schipper aan boord was."
In het 25-jarig bestaan van de Vereniging zijn er talloze bedrijfsexcursies georganiseerd naar gerenommeerde bedrijven zoals daar zijn: Opel, Eternite, Sikkens, Menken Landbouw, Lips, Hoogovens, Deltawerken, ING Bank Leiden, Heineken enzovoorts.
Ook bedrijven van Sociėteitsleden werden bezocht, Autoschadebedrijf Van de Meer, Nijssen Koeling, en BMW-dealer Rob Gorris deden de bezoekers versteld staan van de technologische ontwikkelingen die zij hebben doorgemaakt en de doorgevoerd in hun bedrijf. Kees Klerks, Anton Cleijs en natuurlijk ook Martin Kallenberg verzorgden diverse wijnproef avonden, waarbij excellente wijnhuizen aan de orde kwamen, dan wel geproefd konden worden, vergezeld van de lekkerste hapjes. Bij de excursie naar Menken Landbouw waren bij uitzondering, en gezien de aard van het bedrijf, ook de dames uitgenodigd.
In de loop der tijd hebben vele bekende personen spreekbeurten verzorgd in de sociėteit. Harry Mens, Cees Goekoop, Har Meijer, Eelco Brinkman, Wim Bosboom, Don Rouse uit Oxford, Joop van de Reijden, Fred van Haasteren en Frans van de Broeke hebben boeiende lezingen gehouden voor de leden. Daarnaast werden er regelmatig vis- en tenniswedstrijden gehouden.

De lokatie Levendaal
Door de steeds drukker wordende bijeenkomsten in de Betweenbar, werd de behoefte aan een eigen Sociėteitsruimte duidelijk voelbaar. Het bestuur ging op zoek en vond in het pand aan het Levendaal 166b een geschikte ruimte. Veel leden hebben deze ruimte als het beste Soosonderkomen ervaren. Het pand werd gehuurd en schitterend ingericht door het toenmalige lid de heer Muller met een grote bar en flipperkast. De ingebruikname vond plaats op 6 juni 1975. Voor de officiėle opening hadden de leden zich verzameld bij het automobielbedrijf van Ad Oudshoorn, dat op loopafstand van het nieuwe onderkomen was gevestigd. In optocht liep men naar het te openen pand en kon de voorzitter Hein Welling na een toespraak het pand voor geopend verklaren. Hier werden de eerste drankjes door Ria Opdam en Marty Schreuder geserveerd. Ook in deze locatie werd veel gekaart, Leo van Velzen noemt dat een gokje wagen aan de 21-tafel. Daarvoor had Jan Kruijt als een volleerd wisselbankier, altijd voldoende rollen met guldens en rijksdaalders op zak.
Men leefde zich ook uit op de eerste flipperkast. Ingevoerd werd een vaste bijdrage voor een tegoedbon voor snackhapjes, die geleverd werden door het oud-lid en patatoloog Joop van der Drift, hetgeen een goede voorziening bleek, mede doordat er ter plaatse geen keuken was. Het was hier dat Jan Schreuder na een periode van vier jaar zijn functie als penningmeester neerlegde, waardoor er een nieuwe penningmeester gekozen moest worden. Dat ging zo: Jan Schreuder wees Douglas Versteegen gewoon aan als de nieuwe functionaris, waarop Douglas reageerde met de woorden: "Man ik weet nog niet eens het verschil tussen credit en debet". Dat dit later bewaarheid werd laat zich illustreren door het feit dat Douglas, thuiskomend van een ledenvergadering, uit zijn zakken een bedrag van ongeveer f 11.000,- haalde, terwijl hij er volgens enkele krabbeltjes op een stukje papier maar f 6.000,- kon achterhalen. Het betrof hier gelden van leden voor een lening voor de verbouwing van de locatie Vestestraat. Hij moet daar 20 jaar later hartelijk om lachen. Overigens is de zaak natuurlijk prima door Douglas rechtgetrokken.

De Vestestraat
Over de Soosruimte aan de Vestestraat kan veel verteld worden, in positieve maar helaas ook in negatieve zin. Toenmalig voorzitter Hein Welling kon het perceel Vestestraat 15a, doorlopend tot aan de Herengracht, verwerven voor een redelijke prijs. Na twee ledenvergaderingen en evenveel keer stemmen werd besloten het pand niet aan te kopen. Na de tweede stemronde vond het bestuur de meerderheid van één stem namelijk te mager om dat wel te doen. Het is absoluut niet waar dat Hein Welling met zijn koopvoorstel er financieel voordeel bij gehad zou hebben. Dit wordt bevestigd door de toenmalige penningmeester die daar zeer resoluut in is ‘absoluut niet waar’ en hij voegt daar aan toe: "Het is een grote vergissing geweest van de leden om het pand niet aan te kopen, ik vond het een koopje".
Het pand werd gehuurd. Het moest echter wel grondig worden verbouwd. Daarvoor deed het bestuur een beroep op de leden om geld aan de Vereniging te lenen, waarbij een rentepercentage werd vastgesteld van 7%. Niet minder dan 37 leden gaven spontaan gehoor aan de oproep en tezamen brachten zij een bedrag bij elkaar van f 69.000,-. Ger Stroek, een lid / architect, maakte een plan en de verbouwing kon beginnen. Zelfwerkzaamheid van de leden bewerkstelligde dat deze ingreep binnen zekere financiėle grenzen kon blijven. Daar was niet ieder lid het mee eens. Zo kostten de antieke Rijnlandersteentjes maar liefst f 2,60 per stuk en dat in 1979!!! Bekend is de vergadering waar de kosten na de verbouwing aan de orde kwamen. Ger Stroek stond op en vroeg de vergadering: "Vinden jullie het mooi?" Jaaa riepen de aanwezigen. "Vinden jullie het gezellig?’’ Jaa was het antwoord. "Nou wat ouwehoeren jullie dan?" repliceerde Ger, en de vergadering kwam hiermee snel tot een einde. Vandaag de dag, met veranderde omstandigheden, is de huidige verschuldigde huur voor de sociėteitsruimte relatief te hoog. Het toenmalige besluit om niet tot aankoop over te gaan komt steeds weer ter sprake. In de jaarvergadering van de Vereniging in april 1998 is een commissie benoemd om de mogelijkheid te onderzoeken om naar een andere en beter bereikbare ruimte te kunnen verhuizen. Daarbij zal de hoogte van het ledental mede een rol dienen te spelen. Van de bevindingen van deze commissie zal afhangen of er inderdaad verkast zal worden. De roep om een andere ruimte is er in ieder geval bij veel leden. Toch heeft "De Vestestraat" zijn charmes. Op de dinsdagavonden kun je een rustig gesprek voeren met collega ondernemers, een kaartje leggen, biljarten, de speelautomaat een poot proberen uit te trekken of gewoon ontspannen een drankje drinken. Eens per maand is er het diner dat door een lid / gastkok wordt bereid met steeds hogere staaltjes van kookkunst, waar Cas Spijkers nog een boel van kan leren. Het is altijd een prettig binnenkomen wanneer je verse bloemen van David Nieuwenburg op de grote tafel ziet staan. Ook zijn de verjaardagen van de Sociėteit, 7 mei, vreselijk gezellig. Deze avonden werden vroeger ook wel Lady’s Night genoemd, omdat daarbij altijd de echtgenoten van de leden aanwezig zijn. Lange tijd heeft er een plan gesudderd om een proef te nemen om dames toe te laten als lid. Daarvoor zou een tweede soosbijeenkomst in het leven worden geroepen op vrijdagmiddag. Gedurende de eerster proef bleek dat niet aan de verwachtingen voldaan werd. Tijdens een noodberaad in Noordwijk, met voor- en tegenstanders liepen de emoties heel hoog op. Zo hoog zelfs dat er een bestuurder op tafel ging staan en zwaaide met zijn portefeuille, waarmee hij uiting gaf aan het mordicus tegen zijn. U raadt het al, na deze hooglopende ruzie werd besloten geen dames tot de herensoos toe te laten.

N.B. Bovenstaande tekst is ontleend aan de lustrumuitgave ’25 jaar Vereniging Sociėteit Leiden’ uit 1999. De teksten zijn van Wilbert Hettinga en Wim van der Pluijm.
De wijzigingen nį 1999 zijn nog niet verwerkt.